Mest bølgjeenergi er det ute i Atlanterhavet og Stillehavet mellom 40. og 65. breiddegrad. Der er energitransporten typisk i området 50 til 100 kW per meter breidd av bølgjekammen (bølgjefronten). På tropiske breiddegrader er det tilsvarande bølgjekraftnivået i området 10-20 kW/m. På nordlege breiddegrader er det meir tilgjengeleg bølgjeenergi om vinteren enn om sommaren.

Bølgjekraftnivået utanfor norskekysten er typisk i området 20-30 kW/m, men oppimot 40 kW/m for kyststrekninga frå Stad til Lofoten. Multipliserer vi med lengda av norskekysten og med timetalet 8760 for eitt år, kjem vi fram til ein teoretisk energitilgang på omlag 400 TWh/år, som bølgjene fører inn mot kysten vår.

Når vindenergien i lufta over havflata blir omforma til bølgjeenergi i vatnet, får vi ei fortetting i den naturlege energistraumen (til omlag fem gonger så mange watt per kvadratmeter vertikal flate). Dette gir gode voner for at bølgjekraftverk kan bli kommersielle og, i framtida, spela ei viktig rolle i energiforsyninga for mange kyststatar.

Forsking, utvikling og marknadsaktivitetar
På dette feltet vart pionerarbeid utført føre 1980, særleg i Japan, Storbritannia, Noreg og Sverige. Opplysningar om det norske pionerarbeidet finst m.a. i St.meld. nr. 65 (1981-82), ”Om nye fornybare energikilder i Norge”, og i ein oversynsartikkel frå 1993. Japanskproduserte navigasjonsbøyar med bølgjedriven energiforsyning har vore i bruk i over 40 år. Det britiske pionerarbeidet har, etter 35 års innsats, resultert i f.eks. bølgjekraftverket ”Pelamis”. Systemet ”AquaBuOY” byggjer på svensk pionerarbeid ikring 1980. Frå ikring 1980 har arbeid med bølgjeenergi vorte starta i fleire andre land, m.a. Danmark, India, Kina og Portugal.

Det er føreslått mange ulike prinsipp og tekniske metodar for å ta opp energi frå bølgjer, og særleg dei siste ti åra har mange sett i gang utviklingsarbeid med tanke på kommersiell utnytting av bølgjeenergi. Ein del store kraftselskap i Europa har investert i slike prosjekt. I fleire land har styresmaktene gjort tiltak for å stimulera utviklinga. På Orknøyane kom for fleire år sidan eit testsenter for fullskala bølgekraftteknologi i havet. På sørkysten av England kjem sjøkablar ut til ein stasjon som fleire bølgjekraftverk kan få levert elektrisitet gjennom.. I Portugal er planlagt ei ”pilot-sone”, ei havflate på 320 km2 til ulike bølgjekraftprosjekt. Tilsvarande hjelpetiltak er det også i Irland, Frankrike, Spania og Danmark. For å gjera bølgjeenergi attraktiv for industriaktørane er det i fleire land innført økonomiske incentiv, oftast i form av ekstra betaling for elektrisitet frå bølgjer, men også i form av direkte støtte til demonstrasjonsprosjekt.

Bølgjekraftarbeid ved NTNU og SINTEF
I 1973 gjorde Kjell Budal tiltak til bølgjekraftforsking på fysikkavdelinga ved NTH (frå 1996: NTNU), og fleire SINTEF-avdelingar utførte oppdrag i dette utviklingsarbeidet, som også hadde god nytte av modellforsøk i bølgjerenner i Trondheim (både på Valgrinda og på Tyholt). Her fekk også Kværner Brug AS gjennomført modellforsøk føre bygginga, i 1985, av sin prototyp av eit bølgjekraftanlegg i Øygarden. Hordaland. Det andre bølgjekraftanlegget der, eit kilerennekraftverk, vart bygt av NORWAVE AS, etter grunnleggjande forskingsarbeid, før og etter 1980, ved Sentralinstituttet for industriell forskning (SI), som seinare har vorte ein del av SINTEF.

Modell av punktabsorbator for bølgeenergi utvikla i Trondheim. Bilete: Johannes Falnes

Med minkande oljepris på 1980-talet og redusert finansiering, vart vidare norsk utvikling av bølgjekraftverk stort sett lagt på is. Men tjue år seinare har det på nytt vorte ei aukande interesse for utvikling av bølgjekraftverk. Etter 2003 er det bølgjeenergiaktivitet ved fleire grupper på NTNU, m.a. ved Centre for Ships and Ocean Structures (CeSOS) og ved institutta for Bygg, anlegg og transport, for Elkraftteknikk, for Energi- og prosessteknikk og for Industriell økonomi og teknologileiing.

Meir informasjon
Bøker om bølgjeenergi
Bølgjekraftforsking ved Institutt for fysikk
Marin og maritim forskning - Satsingsområdet til NTNU
Institutt for marin teknikk
CeSOS - Centre for Ships and Ocean Structures, NTNU

Enovas potensialstudie på havenergi (PDF, 2007)
International Network on Offshore Renewable Energy (INORE)
WaveTrain
Wave Energy Centre

IEA – Ocean Energy Systems – International Energy Agency
European Ocean Energy Association (EU-OEA) - Europa
OREG – Canada
AWATEA – New Zealand
OREC - USA

Kontaktar
Førsteamanuensis Øivind A. Arntsen, NTNU/Instit. bygg, anlegg, transport
Sjefsingeniør Ivar Fylling, SINTEF/MARINTEK/Offshore hydrodynamikk
Forsker Jørgen Hals, NTNU/CeSOS
Overingeniør Karl Erik Kaasen, SINTEF/MARINTEK/Marine operasjoner og simulering
Overingeniør Per Magne Lillebekken, NTNU/Institutt for fysikk
PhD-student Nicolai Løvdal, NTNU/Industr. økonomi & teknologiledelse
Professor Torgeir Moan, NTNU/CeSOS
Professor Torbjørn Nielsen, NTNU/Institutt for energi- og prosessteknikk
Professor Tore Undeland, NTNU/ Institutt for elkraftteknikk/Energiomforming

Terminologiske merknader: Til engelsk "wave energy" svarar "bølgjeenergi" på nynorsk, "bølgeenergi" på bokmål og på dansk, "vågenergi" på svensk og "Wellenenergie" på tysk. Til "wave power" svarar "bølgjekraft", "bølgekraft", "vågkraft", eller "Wellenkraft", respektivt. -> Meir terminologi.